Butō / Butoh (z japońskiego ankokubutō, dosł. taniec mroku)

Yoshito Ohno, Flowerbird, Argentyna. Mat. internetowe.

Czym jest butoh? Jest to awangardowy taniec japoński, który powstał w drugiej połowie XX wieku a jego twórcą byli Tatsumi Hijikata i Kazuo Ohno. Butoh powstał w odpowiedzi na skostniałe sztywne zasady sztuki klasycznego tańca. Powolne ruchy ciała, dłonie „rozmawiające” z powietrzem, gruba warstwa spękanej białej farby na twarzy tancerza – rodzaj maski. W butoh jest ważne pozwolenie swojemu ciału na ruch i uzewnętrznianie emocji, które często bywają zaskakujące dla samych tancerzy butoh. W butoh, w przeciwieństwie do klasycznego tańca, brzydota, starość, smutek, niedoskonałość odgrywają bardzo ważną rolę, jako pokazanie pełni kondycji człowieka.

Jest tańcem buntu i sprzeciwu wobec wyuczonej doskonałości ruchu. Próbą odnalezienia własnej, oryginalnej twórczości na parkiecie. Wprawienia się w ruch, a nie wykonywania go. W tym tańcu coś umiera i rodzi się ponownie, każda nowa poza jest czymś wyjątkowym, unikalnym, nie do odtworzenia. Może właśnie to jest powodem wyjątkowości butoh.

Flowerbird. Yoshito Ohno. Warszawa 2015. Fot. Agnieszka Kołodziejczak.

Butoh to filozofia tańca a zarazem bardzo intymne przeżycie własnej cielesności i psychiczności zintegrowanych w akcie tańca.

Okazuje się, że butoh jest czymś „rozmazanym”, czymś w naszej kulturze europejskiej mało znanym i przez to często nie rozumianym właściwie.

Przypomina mi się od razu niezapomniane spotkanie z Yoshito Ohno (syn i kontynuator działalności Kazuo Ohno) w Warszawie w 2014 w Muzeum Azji i Pacyfiku. Zapytałam się o to, czy cisza jest ważna w butoh. Yoshito się szeroko uśmiechnął i powiedział, że właśnie cisza jest bardzo ważna, momenty ciszy stanowią niezwykłe preludium do dalszych działań w spektaklu. Cisza to w pewnym sensie bycie w nie-bycie. Jest to coś niezwykłego, że cisza jest tak samo ważnym preludium jak dźwięk. Cisza raczej jest spychana w tło i ludzie z reguły nie chcą słuchać ciszy.

Ps: w Polsce propagatorami tego tańca są m.in.: Teatr AMAREYA z Gdańska (Katarzyna Pastuszak – obroniła pracę doktorską o butoh Tatsumiego Hijkaty), Sylwia Hanff (Teatr LIMEN), Aleksandra Capiga-Łochowicz, Miho Iwata, TO-EN.

Wizyta Yoshito Ohno w Warszawie. Fot. Agnieszka Kołodziejczak.